A B C D E F H I K L M O P R S T

Ablacja meteorytów to proces usuwania ich zewnętrznych warstw poprzez topnienie, parowanie (sublimację) i zwiewanie, wywołany ekstremalnym tarciem o atmosferę ziemską. Zjawisko to, zachodzące przy prędkościach naddźwiękowych, tworzy na powierzchni meteorytu cienką, szklistą skorupę obtopieniową (fusion crust), często z charakterystycznymi liniami spływu i regmagliptami.  Mechanizm: Powierzchnia meteoroidu rozgrzewa się do ok.Czytaj więcej…

Aerolit to przestarzała nazwa określająca meteoryt kamienny, czyli ciało niebieskie, które spadło na Ziemię i składa się głównie z krzemianów (minerałów) oraz niewielkiej domieszki żelaza. Są to pozostałości po rozbitych drobnych ciałach niebieskich, dzielące się głównie na chondryty i achondryty. Skład: Zbudowany głównie z krzemianów magnezu i żelaza, w przeciwieństwieCzytaj więcej…

Angryty (ang. angrites, skr. ANG) to niezwykle rzadka grupa meteorytów kamiennych, zaliczana do achondrytów. Są to jedne z najstarszych znanych skał magmowych w Układzie Słonecznym, których wiek krystalizacji szacuje się na około 4,56 miliarda lat. Pochodzenie: Pochodzą z zróżnicowanego ciała macierzystego (planetezymala), które uformowało się bardzo wcześnie w historii UkładuCzytaj więcej…

Asteroida (lub planetoida) to skaliste lub metaliczne ciało niebieskie o małych rozmiarach (od kilku metrów do ponad \(1000\text{\ km}\)), krążące wokół Słońca, które nie jest kometą ani planetą. Najwięcej z nich znajduje się w pasie między Marsem a Jowiszem, a wiele regularnie mija Ziemię, czasami w bardzo bliskich odległościach. Charakterystyka:Czytaj więcej…

Bolid (ang. fireball) to niezwykle jasny meteor, czyli zjawisko świetlne powstałe w wyniku wejścia w atmosferę ziemską ciała kosmicznego (meteoroidu) o wielkości zazwyczaj kilku centymetrów lub większej. Kluczowe informacje na temat bolidów: Jasność: Bolid jest jaśniejszy niż najjaśniejsze planety na niebie (często jaśniejszy niż Wenus), osiągając wielkość gwiazdową -4 magnitudoCzytaj więcej…

Brachinit (brachinite, symbol: BRA) to rzadka grupa achondrytów pierwotnych (prymitywnych achondrytów), które reprezentują unikalny rodzaj kamiennych meteorytów. Są one bogate w oliwin i stanowią przejściowy etap pomiędzy chondrytami (meteorytami pierwotnymi) a w pełni zróżnicowanymi achondrytami. Skład mineralny: Brachinity składają się niemal w całości z oliwinu (od ~71% do ponad 90%Czytaj więcej…

CAI (ang. Calcium-Aluminium-rich Inclusions – inkluzje wapniowo-glinowe) to białe, często amebowate w kształcie formy znajdowane w prymitywnych meteorytach (chondrytach węglistych). Są uznawane za najstarszą znaną materię w Układzie Słonecznym, powstałą około 4,567 mld lat temu. Skład i Powstawanie: Zbudowane są z wysokotemperaturowych minerałów, głównie tlenków i krzemianów wapnia, glinu iCzytaj więcej…

Chondry (ang. chondrules) to okrągłe, milimetrowej wielkości kuleczki krzemianowe, stanowiące główny składnik meteorytów zwanych chondrytami. Powstały około 4,5 mld lat temu jako stopione krople pyłu w wyniku gwałtownych, energetycznych procesów we wczesnym Układzie Słonecznym, a następnie szybko zastygły. Skład: Zbudowane głównie z minerałów krzemianowych, przede wszystkim oliwinów i piroksenów. Wielkość:Czytaj więcej…

Chondryt to najpowszechniejszy rodzaj meteorytu kamiennego (stanowi ok. 86% wszystkich spadków), który nie uległ przetopieniu od czasu powstania Układu Słonecznego. Chondry: Małe, kuliste ziarna (zazwyczaj o średnicy ok. 1 mm), które powstały z zastygłych w kosmosie kropel stopionej materii. Wiek: Są jednymi z najstarszych znanych materii – ich wiek szacujeCzytaj więcej…

Ciało macierzyste (ang. parent body lub meteorite parent body) w astronomii to większy obiekt niebieski (planetoida, kometa, a rzadziej planeta lub jej księżyc), z którego w wyniku kolizji, rozpadu lub procesów geologicznych zostały wyrzucone mniejsze fragmenty, docierające później do Ziemi jako meteoryty. Pochodzenie meteorytów: Zdecydowana większość meteorytów spadających na ZiemięCzytaj więcej…

Ciemne inkluzje (ang. Dark Inclusions – DIs) to fragmenty skał (ksenolity) o ciemnej barwie, które są wkomponowane w masę niektórych meteorytów, najczęściej chondrytów węglistych (szczególnie typu CV3, jak słynny meteoryt Allende). Pochodzenie: Są to starsze materiały niż sam meteoryt, w którym się znajdują. Powstały w wyniku wcześniejszych procesów (np. zmianaCzytaj więcej…

cosmoartel to polskojęzyczny projekt skupiony wokół tematyki meteorytów, poszukiwań kosmicznych skał oraz astronomii. Tematyka: Serwis zajmuje się tematyką meteorytów, ich spadków, poszukiwań (tzw. meteoryciarstwo) oraz wiedzą o kosmosie. Charakterystyka: Witryna ma lekki, często humorystyczny styl opowiadania o meteorytach, opisując je jako „kosmicznych turystów bez mapy”. Społeczność: Projekt funkcjonuje również wCzytaj więcej…